ένας χώρος διαλόγου και συνεργασίας με τους μαθητές μου στο διάστημα 2013-2020. Στο ιστολόγιο διαγράφηκε το σύνολο των σχολίων μου στα κείμενα των μαθητών για παιδαγωγικούς λόγους και διατηρήθηκαν ελάχιστα κείμενά τους (ως ανάμνηση). Το παρόν ιστολόγιο θα συνεχίσει να υφίσταται -δημόσια πλέον- και να εμπλουτίζεται κατά καιρούς ως συνδρομή στους νεότερους μαθητές μου και συναδέλφους.
Γιώργος Αποστολίδης
2. Υπήρξε τηλεοπτικό reality show, όπου για ένα
σημαντικό χρηματικό έπαθλο, οι έγκλειστοι συμμετέχοντες παίκτες σ’ ένα σπίτι
παρακολουθούνται συνεχώς από κάμερες με ζωντανή αναμετάδοση στο τηλεοπτικό
κοινό. Μότο του
παιχνιδιού υπήρξε το: Ο Μεγάλος Αδελφός σε βλέπει.
3. Το 1948 ο George Orwell
(1903-1950) γράφει το μυθιστόρημα «1984», όπου ο Μεγάλος Αδελφός είναι ένα
αυταρχικό πρόσωπο που παρακολουθεί τους πάντες μέσα από κρυφές και μη κάμερες,
και αναφέρεται στον δυστοπικό κόσμο ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος. Το μυθιστόρημα μεταφέρθηκε (το 1984) στον
κινηματογράφο σε σενάριο και σκηνοθεσία Michael Radford με τον τίτλο: Nineteen
Eighty-Four. Κυρίαρχο slogan: Ο Μεγάλος Αδελφός σε παρακολουθεί (Big Brother is
watching you). Μπορείτε να δείτε την ταινία από την Dailymotion 1,2
Δραστηριότητες
1. Παρακολουθώντας την ταινία
κρατήστε σημειώσεις ως προς τους εξής άξονες συζήτησης:
Ποια
είναι τα χαρακτηριστικά της αυταρχικής εξουσίας;
Η
γλώσσα της εξουσίας (ως προς το περιεχόμενο και την μορφή). Πρβλ. α) σχολ. βιβλίο Γ Λυκείου και β) τις σχετικές σημειώσεις
Η
ελευθερία (ποιες ελευθερίες καταπατούνται;)
Το
άτομο-άνθρωπος σ’ ένα αυταρχικό καθεστώς
Ο έρωτας
2. Μελετήστε το μυθιστόρημα 1984 του G. Orwellκαι συντάξτε ένα κείμενο ή παρουσίαση σύγκρισης του
λογοτεχνικού κειμένου με την ταινία.
3. Διαβάστε και την Φάρμα των ζώων του Orwell. Τι κοινό βλέπετε στα δύο βιβλία;
4. Η φράση BigBrotherσε ποιες περιπτώσεις θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στην
καθημερινότητά μας; Καταγράψτε 3-4 χρήσεις. Μετά επιλέξτε μια απ’ αυτές και
αναπτύξτε σε μια παράγραφο περίπου 100 λέξεων τι κινδύνους εγκυμονεί ή πώς θα
μπορούσαμε να αντιδράσουμε.
5. Αν έχετε διάθεση και σχετικό ενδιαφέρον διαβάστε
και το βιβλίο:Ο Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος του AldusHuxley, που θυμίζει έντονα το «1984». Συγκρίνετε τα δύο βιβλία σε ένα δοκίμιο μέχρι
500 λέξεις ή ετοιμάστε μια παρουσίαση μέχρι 10’.
6. Αφού διαβάσετε τα αποσπάσματα του βιβλίου σας, απαντήστε στα ερωτήματα: α) Υποθέστε ότι είστε ένας νέος που ζει στον εφιαλτικό αυτόν κόσμο και αφηγηγείστε στο ημερολόγιο σας το χρονικό μιας ημέρας, β) Γράψτε ένα άρθρο 150-200 λέξεις σχολιάζοντας κάποια από τις απόψεις που διατυπώνονται στην 3η ενότητα "Ήδη τώρα ... για πάντα...".
7. Ποια είναι η γνώμη σας για τα λεγόμενα «reality shows» (πχ Big Brother); Γιατί έχουν τόσο μεγάλο τηλεοπτικό κοινό, σε τι αποσκοπούν και ποια ανθρώπινα δικαιώματα διακυβεύονται;
8. Ποια είναι η άποψή σας για την live streeming μετάδοση του δια ζώσης μαθήματος στην τάξη σας; Καταγράψτε τα υπέρ και τα κατά.
Το
ποίημα είναι γραμμένο το 1945, τότε που η χώρα μας μόλις είχε
βγει από τη δοκιμασία του πολέμου και της κατοχής. Ο λόγος του ποιητή, έκφραση
της μεγάλης έγνοιας του για τη μοίρα του τόπου και του λαού, αποτελεί σάλπισμα
αγωνιστικό για την ανόρθωση της Ελλάδας.
Πνευματικό εμβατήριο(απόσπασμα)
«Ομπρός·
βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω απ’ την Ελλάδα.
ομπρός,
βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω από τον κόσμο!
Τι, ιδέτε,
εκόλλησεν η ρόδα του βαθιά στη λάσπη,
κι α, ιδέτε,
χώθηκε τ’ αξόνι του βαθιά μες στο αίμα!
Ομπρός,
παιδιά, και δε βολεί μονάχος του ν’ ανέβει ο ήλιος·
σπρώχτε με
γόνα και με στήθος, να τον βγάλουμε απ’ τη λάσπη,
σπρώχτε με
στήθος και με γόνα, να τον βγάλουμε απ’ το γαίμα.
Δέστε,
ακουμπάμε απάνω του ομοαίματοι αδερφοί του!
Ομπρός,
αδέρφια, και μας έζωσε με τη φωτιά του
ομπρός, ομπρός, κι η φλόγα του μας τύλιξε, αδερφοί μου!
Ομπρός, οι
δημιουργοί!... Την αχθοφόρα ορμή Σας
στυλώστε με
κεφάλια και με πόδια, μη βουλιάξει ο ήλιος!
Βοηθάτε με κι
εμένανε, αδερφοί, να μη βουλιάξω αντάμα...
Τι πια είν’
απάνω μου και μέσα μου και γύρα,
τι πια γυρίζω σ’ έναν άγιον ίλιγγο μαζί του!...
Χίλια
καπούλια ταύροι του κρατάν τη βάση·
δικέφαλος
αϊτός, κι απάνω μου τινάζει
τις φτερούγες
του και βογκάει ο σάλαγός του
στην κεφαλή
μου πλάι και μέσα στην ψυχή μου,
και το μακρά και το σιμά για με πια είν’ ένα!...
Πρωτάκουστες,
βαριές με ζώνουν Αρμονίες! Ομπρός, συντρόφοι,
βοηθάτε να
σκωθεί, να γίνει ο ήλιος Πνέμα!
Σιμώνει ο
νέος ο Λόγος π’ όλα θα τα βάψει
στη νέα του
φλόγα, νου και σώμα, ατόφιο ατσάλι...
Η γη μας αρκετά λιπάστηκε από σάρκα ανθρώπου...
Παχιά και
καρπερά, να μην αφήσουμε τα χώματά μας
να ξεραθούν
απ’ το βαθύ τούτο λουτρό του αιμάτου,
πιο πλούσιο,
πιο βαθύ κι απ’ όποιο πρωτοβρόχι!
Αύριο να βγει
ο καθένας μας με δώδεκα ζευγάρια βόδια
τη γην αυτή
να οργώσει την αιματοποτισμένη…
Ν’ ανθίσει η
δάφνη απάνω της και δέντρο ζωής να γένει,
και η Άμπελός μας ν’ απλωθεί ως στα πέρατα της Οικουμένης...
Ομπρός,
παιδιά, και δε βολεί μονάχος του ν’ ανέβει ο ήλιος…
Σπρώχτε με
γόνα και με στήθος, να τον βγάλουμε απ’ τη λάσπη·
σπρώχτε με
στήθος και με γόνα, να τον βγάλουμε απ’ το γαίμα·
σπρώχτε με
χέρια και κεφάλια, για ν’ αστράψει ο ήλιος Πνέμα!»
Το Πνευματικό εμβατήριο σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και ερμηνεία Ιωάννας Φόρτη
Ερωτήσεις
Ποιους καλεί ο ποιητής-αφηγητής να σηκώσουν «τον ήλιο πάνω απ’ την Ελλάδα»;
α) Κεντρικό θέμα του ποιήματος είναι ο ήλιος. Ποιος είναι ο
συμβολισμός του; β)
Αφού εντοπίσετε τα στοιχεία που χρησιμοποιεί ο ποιητής από την ελληνική
παράδοση, αναφερθείτε στην συνολική του άποψη για τον Ελληνισμό.
Σχολιάστε το στίχο «Η γη μας
αρκετά λιπάστηκε από σάρκα ανθρώπου».
Πώς δικαιολογείτε τις διαρκείς επαναλήψεις στο ποίημα;
Σχολιάστε τον τίτλο.
Πώς σας φάνηκε η μελοποίηση του ποιήματος από τον Μ. Θεοδωράκη; Θεωρείτε ότι απέδωσε το ύφος του ποίηματος;
Γράψτε ένα ερμηνευτικό σχόλιο σε περίπου 150 λέξεις.
Ερμηνευτικό σχόλιο
Το ποιητικό
υποκείμενο παρακινεί (Ομπρός) τόσο τους συμπατριώτες του (παιδιά, αδερφοί, συντρόφοι) ψυχή τε
και σώματι (με γόνα και με στήθος, με κεφάλια και με
πόδια) να ανοικοδομήσουν (να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω απ’ την Ελλάδα) την μεταπολεμική Ελλάδα (να τον βγάλουμε απ’ το γαίμα, Η γη μας αρκετά … βαθύ τούτο λουτρό του αιμάτου), όσο και τους πνευματικούς ανθρώπους (οι δημιουργοί, αχθοφόρα ορμή Σας) να συνδράμουν και τον ίδιο (Βοηθάτε με κι εμένανε) στην υλοποίηση του οράματός του (άγιον ίλιγγο, βαριές με ζώνουν Αρμονίες) για μια δοξασμένη (δάφνη), ελεύθερη
Ελλάδα συνεχιστή του μακραίωνου πολιτισμού της (άρμα ήλιου, Αρμονίες, Πνέμα, ταύροι, δικέφαλο
αϊτό, ο νέος Λόγος, Άμπελος) με
οικουμενικές διαστάσεις (ως στα πέρατα της
Οικουμένης...). Το ποίημα πυκνό α) σε: συμβολισμούς (ήλιος, ταύρος, δικέφαλος αϊτός, νέος
Λόγος, δάφνη, Άμπελος κλπ) για να αναδείξει την διαχρονική αξία του ελληνοχριστιανικού
πολιτισμού πάνω στις αξίες της ειρήνης, δικαιοσύνης, της ελευθερίας, της δύναμης
αλλά περισσότερο της πνευματικότητας, και β) σε εικονες έντονες και δραματικές
με κίνηση, χρώμα και ήχο (σχετικές με το άρμα του ήλιου και την «ιλιγγιώδη» σε
ισχύ ανύψωση του ελληνισμού). Γραμμένο σε α΄ ενικό
και πληθυντικό πρόσωπο για να προσδώσει αμεσότητα και έντονη δραματικότητα και συλλογικό
αγώνα, σε β΄ πληθυντικό πρόσωπο για να εκφραστεί προτρεπτικά/προστακτικά σε ύφος
του εμβατηρίου και να δώσει ανοδικό ρυθμό. Αλλά και με άλλα λογοτεχνικά
σχήματα, όπως επαναλήψεις, μεταφορές, αντιθέσεις, κύκλο, χιαστό σχήμα («με γόνα
και με στήθος / με στήθος και με γόνα», για περισσότερη λυρικότητα/μουσικότητα και έντονη και ολόπλευρη
συμμετοχή στον αγώνα). Η γλώσσα του δημοτική
και με κάποιες ιδιαιτερότητες (ομπρός, βολεί, γαίμα, Πνέμα) αμάλγαμα αυτού του συγκερασμού όλων
των περιόδων του ελληνισμού (ιδέτε,
εκόλλησεν, Άμπελος).
Το ποίημα, σίγουρα, έχει όλα τα
χαρακτηριστικά ενός εμβατηρίου ικανού να μεταδώσει υψηλό ηθικό και ομοψυχία
πάνω σε οικουμενικής διάστασης αξίες. Ακόμη και σήμερα σε συνεπαίρνει με τους συμβολισμούς
και την δύναμη του λόγου και του ρυθμού του. Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ένα
πνευματικό εγερτήριο για κάθε δύσκολη περίοδο που περνά η χώρα μας (πολιτική, οικονομική,
ηθική), αλλά και για το χρέος του καθένα μας έναντι αυτού του κληρονομημένου
πολιτισμού μας.
Αναζητήστε ποιήματα, τραγούδια, εικαστικά έργα, φωτογραφίες, ταινίες κλπ με θέμα άμεσα ή έμμεσα το σκάκι. Αντιγράψτε αυτό το κείμενο, εικόνα, μουσικό κομμάτι, trailer ταινίας κλπ και μιλήστε μας γι' αυτό (πληροφορίες, κριτική, σχόλια κλπ).
Γράψτε το δικό σας λογοτεχνικό κείμενο (ποίημα ή πεζό) αξιοποιώντας το ανάλογο λεξιλόγιο.
Την εργασία σας μπορείτε: α) να τη αναρτήσετε στο παρόν ιστολόγιο, β) σε κοινόχρηστο drive ή γ) να μου το στείλετε ως συνμμένο με mail.
Αφίσα της Μαριαλένας Αθανασιάδου, Β' τάξης Εσπερινού Λυκείου Σερρών
Τετάρτη 15 Ιανουαρίου 2020
Αθανασία
Στίχοι:Ν. Γκάτσος Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Τι ζητάς αθανασία στο μπαλκόνι μου μπροστά, δε μου δίνεις σημασία κι η καρδιά μου πώς βαστά. Σ’ αγαπήσανε στον κόσμο βασιλιάδες, ποιητές, κι ένα κλωναράκι δυόσμο δεν τους χάρισες ποτές.
Είσαι σκληρή σαν του θανάτου τη γροθιά, μα 'ρθαν καιροί που σε πιστέψαμε βαθιά. Κάθε γενιά δική της θέλει να γενείς, Ομορφονιά που δε σε κέρδισε κανείς.
Τι ζητάς αθανασία στο μπαλκόνι μου μπροστά, ποια παράξενη θυσία η ζωή να σου χρωστά. Ήρθαν διψασμένοι Κροίσοι, ταπεινοί προσκυνητές, κι απ’ του κήπου σου τη βρύση δεν τους δρόσισες ποτές.
Είσαι σκληρή σαν του θανάτου τη γροθιά, μα 'ρθαν καιροί που σε πιστέψανε βαθιά. Κάθε γενιά δική της θέλει να γενείς, Ομορφονιά που δε σε κέρδισε κανείς.
1. Ποιο είναι το βασικό θέμα του τραγουδιού; 2. Αναπτύξτε το βασικό θέμα σε μια παράγραφο 60-70 λέξεων.
Απαντήστε σε έγγραφο κειμένου Drive, κοινόχρηστο με εμένα (gar.apost@gmail.com).
Δευτέρα 13 Ιανουαρίου 2020
O εφιάλτης της Περσεφόνης Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα
κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο
τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα
και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες
ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο
τώρα πετάνε αποτσίγαρα οι τουρίστες
και το καινούργιο πάν να δουν διυλιστήριο.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία
κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα
τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία
άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα.
Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.
Ποιο είναι το βασικό θέμα του τραγουδιού; Αναπτύξτε το σε μια παράγραφο 60-70 λέξεων
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
α) Για άγνωστες λέξεις, μπορείτε να αξιοποιήσετε τα λεξικά στις Χρήσιμες συνδέσεις του ιστολογίου ή το διαδίκτυο.
β) Απαντήστε σε έγγραφο κειμένου Drive, κοινόχρηστο με εμένα (gar.apost@gmail.com).
- Τι είναι η Ποίηση για σένα; - Ποίηση είναι ... - Ποιος είναι ο αγαπημένος σου ποιητής; - Ποιο είναι το αγαπημένο σου ποίημα/στροφή/στίχος;
Αν θέλεις να συμμετάσχεις σε ένα ιδιαίτερο project για την Ποίηση, ζήτα πληροφορίες από τους καθηγητές σου Γ. Αποστολίδη, Μ. Καλλένου, Ζ. Πίγκα, Π. Χατζηλάρη. Μέχρι και την Τετάρτη (23/3/2016) μπορείς να δηλώσεις τη συμμετοχή σου με ένα ποιητικό κείμενο (διάρκεια ανάγνωσης μέχρι 1΄). Κάτι ωραίο θα συμβεί! Κάποιοι ήδη απάντησαν ...
Βρεττάκος:Κατά βάθος η ποίηση είναι μια ανθρώπινη καρδιά, φορτωμένη όλο τον κόσμο.
Ελύτης: Αυτό είναι στο βάθος η ποίηση,η τέχνη να οδηγείσαι και να
φτάνεις προς αυτό που σε υπερβαίνει, να γίνεσαι άνεμος για τον χαρταετό και
χαρταετός για τον άνεμο, ακόμα κι όταν ουρανός δεν υπάρχει.
Εμπειρίκος:Η Ποίησις
είναι ανάπτυξις στίλβοντος ποδηλάτου.
Λειβαδίτης: Η ποίηση είναι ένα αίνιγμα από
συνηθισμένα λόγια αλλά και…ένα παιχνίδι που τα χάνεις όλα, για να κερδίσεις ίσως ένα άπιαστο αστέρι.
Αν αναζητάτε ποιήματα στο διαδίκτυο, μπορείτε να δείτε και στις παρακάτω διευθύνσεις: