Νίκος Καρούζος

Αγχώδης εμπειρία

Τ' απογεύματα της Κυριακής

ανοίγω το ραδιόφωνο

σηκώνω το καπάκι της σιωπής.

Ποδόσφαιρο. Χρωματιστές φανέλες.

«Έχουμε φτάσει στο ένατο λεπτό

του πρώτου ημιχρόνου ...»

Κατεβάζω το καπάκι.

Πόσο μπορούμε, αλήθεια, να κοιτάζουμε

στην ψυχή μας μέσα ολομόναχοι;

Απολαμβάνω για λίγο

συντριπτική γαλήνη

και ξανανοίγω.

«Την τελευταία στιγμή τρέχει ο Κλάφτης

και κατορθώνει να βοηθήσει την κατάσταση

προσπαθεί να προωθήσει το παιχνίδι

μαρκάρεται όμως απ' τον Πονεμένο ...» -

κλείνω.

Ησυχία με θεόκλειστα παράθυρα.

Ιδεώδης ηρεμία των δευτερολέπτων.

Ανοίγω.

Την άρνηση πνίγω.

« ...ένα πλάγιο άουτ υπέρ της Ενώσεως.

Το εκτελεί γρήγορα ο Κλούβας ...» -

αλλά ξανακλείνω ζαλισμένος.

Φοβερό καπάκι.

Πυκνότερη σιωπή.

Ανάβω κεράκι

και χαίρομαι την εξουσία μου.

Ο θάνατος εργάζεται εδώ και εκεί.

Ξανανοίγω.

«Κοντρολάρει έξω απ' τη μεγάλη περιοχή ...»

Όλο το γήπεδο σείεται με καταρρακτώδη βροχή.

« ...τη μπάλα τώρα έχει ο Γρηγορίδης

και ψάχνει μάταια να βρει συμπαίχτη του...»

Έτσι, στοχάζομαι, προβάλλει η ψυχή

στη ματαιότητα λάμπει.

Τώρα μπερδεύτηκα πια μες στις φωνές

ουρλιάζουν τα πάντα.

« ...ο Πονεμένος σουτάρει από πολύ κοντά

ο Αρχειοφύλαξ αποκρούει ...»

Ν' ανοίξω το παράθυρο

το παράθυρο, το παράθυρο.

Αυτή η ζωή ... Αυτή η δύναμη...

Να 'χει την ίδια δυνατότητα

την ησυχία και το σάλο...

από την συλλογή Πενθήματα, 1969

Ερωτήσεις

1. Το ποιητικό υποκείμενο παλεύει ανάμεσα σε δυο επιλογές. Ποιες είναια αυτές; Ποια είναι ισχυρότερη και γιατί, κατά την άποψή σου;
2. Εντοπίσετε τις χρονικές παραμέτρους του ποιήματος. Ποιες είναι αυτές και τι νόημα τους δίνετε;
3. Σχολιάστε τα ονόματα των ποδοσφαιριστών. Γιατί επιλογονται, άραγε, τα συγκεκριμένα;
4. Υπερ ποιας ομάδας, νομίζετε, τάσσεται το ποιητικό υποκείμενο; Από ποια στοιχεία το συμπεραίνετε;
5. Ποιες σκέψεις απασχολούν το ποιητικό υποκείμενο;
6. Πώς σχολιάζετε το τελευταίο 3στιχο;
7. Ρηματικοί χρόνοι και ρηματικά πρόσωπα: σχολιάστε την επιλογή τους
8. Αναζητήστε τις επαναλήψεις: ποιες είναι και τι εξυπηρετούν;
9. Συνανάγνωση με τα Παράθυρα του Καβάφη. Οι δυο ποιητές μοιάζουν ή διαφέρουν ως προς την στάση του ποιητικού υποκειμένου;
10. Ποιο είναι το βασικό θέμα του ποιήματος; Και πώς τοποθετείστε απέναντι σ' αυτό;

Μανόλης Αναγνωστάκης, Το σκάκι

Μανόλης Αναγνωστάκης (1925-2005) 

Το σκάκι

Έλα να παίξουμε.  

Θα σου χαρίσω τη βασίλισσά μου 

(Ήταν για μένα μια φορά η  αγαπημένη 

Τώρα δεν έχω πια αγαπημένη) 

Θα σου χαρίσω τους πύργους μου 

(Τώρα πια δεν πυροβολώ τους φίλους μου 

Έχουν πεθάνει από καιρό πριν από μένα) 

Κι ο  βασιλιάς αυτός δεν ήτανε ποτέ δικός μου 

Κι ύστερα τόσους στρατιώτες τι τους θέλω; 

(Τραβάνε μπρος σκυφτοί δίχως καν όνειρα)  

Όλα, και τ᾿ άλογά μου θα στα δώσω 

                                

Μονάχα ετούτο τον τρελό μου θα κρατήσω 

που ξέρει μόνο σ᾿ ένα χρώμα να πηγαίνει 

δρασκελώντας την μίαν άκρη ως την άλλη 

γελώντας μπρος στις τόσες πανοπλίες σου 

μπαίνοντας μέσα στις γραμμές σου ξαφνικά 

αναστατώνοντας τις στέρεες παρατάξεις 

Κι αυτή δεν έχει τέλος η παρτίδα... 

                                                                 (Από τη συλλογή Η συνέχεια, 1954) 

Εργασίες για την Α΄ Λυκείου

1. Αναζητήστε ποιήματα, τραγούδια, εικαστικά έργα, φωτογραφίες, ταινίες κλπ με θέμα άμεσα ή έμμεσα το σκάκι. Αντιγράψτε αυτό το κείμενο, εικόνα, μουσικό κομμάτι, trailer ταινίας κλπ  και μιλήστε μας γι' αυτό (πληροφορίες, κριτική, σχόλια κλπ). 
2. Γράψτε το δικό σας λογοτεχνικό κείμενο (ποίημα ή πεζό) αξιοποιώντας το ανάλογο λεξιλόγιο.

Την εργασία σας μπορείτε: α) να τη αναρτήσετε στο παρόν ιστολόγιο, β) σε κοινόχρηστο drive ή γ) να μου το στείλετε ως συνμμένο με mail.  

Ανακοίνωση προγράμματος τηλεδιασκέψεων

Πρόγραμμα online τηλεμαθημάτων μέσω Hangouts 

Β΄ Λυκείου: Τετάρτη (18/3) 7-9μμ Ολοκληρώνουμε τον Τελευταίο σταθμό του Σεφέρη

Α΄Λυκείου: Πέμπτη (19/3) 7-9μμ Ερμηνευτική προσέγγιση ενός λογοτεχνικού κειμένου. 

Γ΄Λυκείου: Παρασκευή (20/3) 7-8:30 μμ Αναλύουμε ένα λογοτεχνικό κείμενο και μιλάμε για τους κειμενικούς δείκτες

Προϋπόθεση για όλους να δοκιμάσουν αρκετά πριν την λειτουργία Hangouts. Αν δυσκολεύεστε βρείτε εδώ τις οδηγίες. 

Ατομική υπευθυνότητα – Κοινωνική ευθύνη

Παίδες της Γ΄ Λυκείου, καλημέρα.

Εύχομαι να είστε όλοι καλά και να περνάτε δημιουργικά τον χρόνο σας. Στο πλαίσιο του μαθήματός μας και για να μην χανόμαστε σας έχω ένα Κριτήριο αξιολόγησης περί Ατομικής υπευθυνότητας – Κοινωνικής ευθύνης. Μπορεί να σας δυσκολέψει λίγο, αλλά νομίζω ότι και τα δύο κείμενα είναι σπουδαία.

Αν θέλετε, απόψε το βράδυ στις 7 μμ, μπορούμε να κάνουμε μια ζωντανή σύνδεση μέσω του Hangouts της Google. Θα μπορούσαμε να κουβεντιάσουμε το περιεχόμενο και να λύσουμε απορίες. Αυτό σημαίνει ότι θα έχετε διαβάσει το Κριτήριο και θα έχετε σημειώσει βασικά σημεία και απορίες. 
Όσοι ενδιαφέρεστε, να μου το πείτε για να σας καλέσω στην τηλεδιάσκεψη και στο μεταξύ βεβαιωθείτε ότι μπορείτε να συμμετέχετε σ' αυτήν, κάνοντας κάποια δοκιμή εγκαίρως. Αν δυσκολεύεστε βρείτε εδώ τις οδηγίες. 

Ατομική υγιεινή μετά μουσικής

Ωραία, περίπτωση το φιλμάκι της Gloria Gaynor να μας υποδείξει πώς να πλένουμε τα χέρια μας

Ολοκληρωμένα, βέβαια, και λεπτομερέστερα είναι έτσι:

Τώρα, σειρά μας για εμπέδωση

 απολαμβάνοντας όλο το τραγούδι της Gaynor.

Αφήστε που θα μπορούσε να γίνει και χορογραφία για τους πιο τρελαμένους!

Να είστε καλά και να τα λέμε!

Σχόλια στην επικαιρότητα

Τώρα, που δεν βλεπόμαστε στο σχολείο, θα μπορούσαμε να ανταλλάσσουμε λίγες κουβέντες και μ' άλλο τρόπο. 
Για σήμερα προτείνω 3 σκίτσα της επικαιρότητας. Θα λάβετε σχετικό mail για να απαντήσετε στην φόρμα. 

Αν υπάρχει ενδιαφέρον, μπορούμε να συνεχίσουμε τον διάλογο και με άλλους τρόπους, θέματα κλπ. Θα δείξει.

Εργαστήρι ποιητικής γραφής

Αφίσα της Μαριαλένας Αθανασιάδου, Β' τάξης Εσπερινού Λυκείου Σερρών 

Περιμένοντας ...

Το θεατρικό έργο παίχτηκε στην γιορτή των Χριστουγέννων του Εσπερινού Σχολείου Σερρών (23 Δεκεμβρίου 2019).

Το δέντρο που έδινε (μαύρο θέατρο)

Αθανασία

Στίχοι:Ν. Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις


Τι ζητάς αθανασία στο μπαλκόνι μου μπροστά,
δε μου δίνεις σημασία κι η καρδιά μου πώς βαστά.
Σ’ αγαπήσανε στον κόσμο βασιλιάδες, ποιητές,
κι ένα κλωναράκι δυόσμο δεν τους χάρισες ποτές.

Είσαι σκληρή σαν του θανάτου τη γροθιά,
μα 'ρθαν καιροί που σε πιστέψαμε βαθιά.
Κάθε γενιά δική της θέλει να γενείς,
Ομορφονιά που δε σε κέρδισε κανείς.

Τι ζητάς αθανασία στο μπαλκόνι μου μπροστά,
ποια παράξενη θυσία η ζωή να σου χρωστά.
Ήρθαν διψασμένοι Κροίσοι, ταπεινοί προσκυνητές,
κι απ’ του κήπου σου τη βρύση δεν τους δρόσισες ποτές.

Είσαι σκληρή σαν του θανάτου τη γροθιά,
μα 'ρθαν καιροί που σε πιστέψανε βαθιά.
Κάθε γενιά δική της θέλει να γενείς,
Ομορφονιά που δε σε κέρδισε κανείς.

1. Ποιο είναι το βασικό θέμα του τραγουδιού;

2. Αναπτύξτε το βασικό θέμα σε μια παράγραφο 60-70 λέξεων.

Απαντήστε σε έγγραφο κειμένου Drive, κοινόχρηστο με εμένα (gar.apost@gmail.com).

Νίκος Καββαδίας, Mal du départ

Νίκος Καββαδίας, Mal du départ[1]

Στην αδερφή μου Ζένια

Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής

των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων,

και θα πεθάνω μια βραδιά σαν όλες τις βραδιές,

χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων.

Για το Μαδράς[2] τη Σιγγαπούρ[3], τ’ Αλγέρι[4] και το Σφαξ[5]

θ’ αναχωρούν σαν πάντοτε περήφανα τα πλοία,

κι εγώ, σκυφτός σ’ ένα γραφείο με χάρτες ναυτικούς,

θα κάνω αθροίσεις σε χοντρά λογιστικά βιβλία.

Θα πάψω πια για μακρινά ταξίδια να μιλώ・

οι φίλοι θα νομίζουνε πως τα ‘χω πια ξεχάσει,

κι η μάνα μου, χαρούμενη, θα λέει σ’ όποιον ρωτά:

« Ήταν μια λόξα νεανική, μα τώρα έχει περάσει…»

Μα ο εαυτός μου μια βραδιά εμπρός μου θα υψωθεί

και λόγο, ως ένας δικαστής στυγνός[6], θα μου ζητήσει,

κι αυτό το ανάξιο χέρι μου που τρέμει θα οπλιστεί,

θα σημαδέψει, κι άφοβα το φταίστη θα χτυπήσει.

Κι εγώ, που τόσο επόθησα μια μέρα να ταφώ

σε κάποια θάλασσα βαθιά στις μακρινές Ινδίες,

θα ’χω ένα θάνατο κοινό και θλιβερό πολύ

και μια κηδεία σαν των πολλών ανθρώπων τις κηδείες.

[Καββαδίας 1900: 41-42]

Στο ερμηνευτικό σας σχόλιο (200 λέξεων περίπου) να συσχετίσετε τον τίτλο με το περιεχόμενο του ποιήματος και να γράψετε για τη συναισθηματική κατάσταση του ποιητικού υποκειμένου.

Μουσική: Γιάννης Σπανός

---

[1] Mal du depart = πόνος της φυγής

[2] Μανδράς (ή Τσενάι) = μεγάλη πόλη της Ινδίας

[3] Σιγκαπούρη = νησιωτική χώρα, νότια της Μαλαισίας

[4] Αλγέρι = πρωτεύουσα της Αλγερίας (= ανάμεσα στο Μαρόκο και την Τυνησία)

[5] Σφαξ = η 2^η μεγαλύτερη πόλη/λιμάνι της Τυνησίας

[6] στυγνός = αυτός που δεν νιώθει ή δεν έχει ευσπλαχνία, λύπηση, συμπόνια. Ο άκαρδος.

O εφιάλτης της Περσεφόνης

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις

Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα

κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο

τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα

και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.

Κοιμήσου Περσεφόνη

στην αγκαλιά της γης

στου κόσμου το μπαλκόνι

ποτέ μην ξαναβγείς.

Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες

ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο

τώρα πετάνε αποτσίγαρα οι τουρίστες

και το καινούργιο πάν να δουν διυλιστήριο.

Κοιμήσου Περσεφόνη

στην αγκαλιά της γης

στου κόσμου το μπαλκόνι

ποτέ μην ξαναβγείς.

Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία

κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα

τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία

άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα.

Κοιμήσου Περσεφόνη

στην αγκαλιά της γης

στου κόσμου το μπαλκόνι

ποτέ μην ξαναβγείς.

Ποιο είναι το βασικό θέμα του τραγουδιού; Αναπτύξτε το σε μια παράγραφο 60-70 λέξεων

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

α) Για άγνωστες λέξεις, μπορείτε να αξιοποιήσετε τα λεξικά στις Χρήσιμες συνδέσεις του ιστολογίου ή το διαδίκτυο.

β) Απαντήστε σε έγγραφο κειμένου Drive, κοινόχρηστο με εμένα (gar.apost@gmail.com).

Χρόνια μας Καλά!

Περιμένοντας ...

Τα φώτα έσβησαν, το σχολείο έκλεισε, άλλη μια χρονιά σε λίγο θα τελειώσει ... Κι ο χρόνος θα συνεχίσει να κυλάει ...
Μένει κάτι ζωντανό, όταν το τώρα γίνει παρελθόν; Αντιστέκεται κάτι στη σκόνη της λήθης; Ναι, θα έλεγα. Μια ζεστή γλύκα, η λιακάδα των ματιών και το άχραντο χαμόγελο των ωραίων ανθρώπων. Τι άλλο να θέλει κανείς όταν ξέρει πως έστω για στιγμές μοιράστηκε μια μυστική χαρά, μια μέθεξη αισθητική και πνευματική;
Νιώθω βαθιά ευγνωμοσύνη σε όσους τόσο απλόχερα μας πρόσφεραν και μας προσφέρουν το μεγαλείο της ψυχής τους:

• Τον Κυριάκο Θεοδωρίδη, που ξέρει τόσο αριστοτεχνικά να μας μαγεύει με την αστείρευτη ευγένεια και ευαισθησία του, κι από κοντά την Μαρία Μπαλικτσή, το στήριγμα και σεμνή συνεργάτιδά του.
• Την Αλεξάνδρα Καρακασίδου, πρόθυμη πάντα κι έτοιμη να παλέψει με ό,τι μπερδέματα έχω με τις τεχνολογίες.
• Τον Δημήτρη Γεωργίου, τον αρχιμουσικό μας που παίζει στα δάχτυλα νότες και μηχανήματα και φωνές χορωδιακές.
• Τον διευθυντή μου, τον Χρήστο Τριανταφύλλου, και τους άλλους συναδέλφους για την εμπιστοσύνη και την βοήθειά τους.
• Όλους αυτούς, μαθητές, γονείς, φίλους, συναδέλφους που παραβρέθηκαν στην μικρή μας γιορτή και γευτήκαμε μαζί κάτι από το πνεύμα των ημερών.
• Και τέλος, απέραντη ευγνωμοσύνη νιώθω για αυτή την πλειάδα των ταλαντούχων και ωραίων μαθητών μου. Τίποτε δεν θα μπορούσε να γίνει χωρίς αυτούς. Χωρίς την ψυχή που καταθέσανε, τον αγώνα, τον μόχθο, την σωματική καταπόνηση, μα πιο πολύ χάρη στην εμπιστοσύνη τους. Τίποτε.

Η Θεανώ, μάνα-ψυχή,
ο Άγγελος, πατέρας-δύναμη κι ευαισθησία,
η Σοφία, γειτόνισσα, σοφή, γλυκιά και μετρημένη,
η Ελένη εύθραυστη αλλά με δύναμη εσωτερική,
ο Ραφαήλ έτοιμος και για μεγάλους ρόλους,
ο Θανάσης, αποκάλυψη-ηφαίστειο έτοιμο να εκραγεί,
ο Στέργιος, γιος-όνειρο, ποιητικός, στοχαστικός,
η Έλλη και η Μυρτώ, επαγγελματίες,καλλιτέχνιδες
Ο Βασίλης με τα φοβερά πλάνα και
η Κατερίνα στους αλάνθαστους φωτισμούς.


Ήταν όλοι τους τέλειοι, υποδειγματικοί. Τα συγχαρητήρια φαντάζουν πολύ λίγα.
Αξίζετε πολλά. Μας χαρίσατε πολλή ομορφιά απόψε. Σας ευχαριστούμε. Σας ευχαριστώ από καρδιάς. Κι εύχομαι απλόχερα να σκορπάτε το φως σας, την θέρμη σας.
Είστε από καλή γενιά!