ένας χώρος διαλόγου και συνεργασίας με τους μαθητές μου στο διάστημα 2013-2020. Στο ιστολόγιο διαγράφηκε το σύνολο των σχολίων μου στα κείμενα των μαθητών για παιδαγωγικούς λόγους και διατηρήθηκαν ελάχιστα κείμενά τους (ως ανάμνηση). Το παρόν ιστολόγιο θα συνεχίσει να υφίσταται -δημόσια πλέον- και να εμπλουτίζεται κατά καιρούς ως συνδρομή στους νεότερους μαθητές μου και συναδέλφους. Γιώργος Αποστολίδης
Πέμπτη 6 Απριλίου 2017
Σάββατο 1 Απριλίου 2017
Η χρήση του διαδικτύου μπορεί να επηρεάσει την κοινωνική ζωή και αντιστρόφως.
Διαδίκτυο ευχή ή κατάρα
Με αφορμή μια εργασία που αφορά τι χρήση του διαδικτύου και εάν αυτή επηρεάζει την κοινωνική ζωή του ατόμου θα αναλυθεί το παραπάνω θέμα . Το διαδίκτυο είναι ένα εργαλείο το οποίο όσο εξελίσσεται ο κόσμος ,τόσο πιο πολύ αρχίζει να χρησιμοποιείται και να αναπτύσσεται .Το χρησιμοποιούν άτομα όλων των ηλικιών αφού μέσα στο διαδίκτυο υπάρχουν ποικίλα πράγματα για να ασχοληθείς να διαβάσεις , ακόμα και να διασκεδάσεις .
Η χρήση του διαδικτύου μπορεί να είναι είτε θετική είτε και αρνητική στο άτομο , αυτό εξαρτάται από τον χρόνο που περνάει στον υπολογιστή ή σε κάποιο άλλο τεχνολογικό μέσω. Ο χρόνος αυτός μπορεί να επηρεάσει σημαντικό μέρος της ζωής του ανθρώπου αφού υπάρχει περίπτωση να δημιουργήσει πολλά προβλήματα και σε κοινωνικό και σε ατομικό επίπεδο. Η κοινωνική ζωή του ατόμου μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες. Το διαδίκτυο όμως είναι ένα από τους σημαντικότερους επειδή οι συνέπειες μπορεί να επηρεάσουν μεγάλο μέρος της ζωής μας. Κυρίως ο χρόνος που είμαστε στα διάφορα τεχνολογικά μέσα μπορεί να δημιουργήσει αρνητικές συνέπειες στην ζωή μας. Όσο πιο πολύ χρόνο είσαι αποξενωμένος από τους γύρο σου «κολλημένος» στο διαδίκτυο τόσο πιο πολύ χάνεσαι από την κοινωνική σου ζωή.
Η εξάρτηση από το διαδίκτυο έχει σημαντικές επιδράσεις σε όλους τους χρήστες και κυρίως σε κοινωνικό επίπεδο. Γνωρίζοντας οι νέοι έφηβοι άριστα την ηδονή του ‘social networking’ που χρησιμοποιούν το Facebook περισσότερο από πέντε ώρες την ημέρα, αποδίδουν στις πραγματικές τους ταυτότητες λιγότερη αξία σε σύγκριση με τις διαδικτυακές και δεν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στον αληθινό κόσμο. Έτσι σιγά σιγά να απομονώνονται και στο τέλος να μην έχουν καμία επαφή με την κοινωνία. Έτσι σε λίγες περιπτώσεις η συχνή και σε μεγάλο χρονικό διάστημα χρήση του διαδικτύου μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε παθολογικό πρόβλημα.
Συμπερασματικά καταλαβαίνουμε πως η αλόγιστη χρήση του διαδικτύου και των τεχνολογικών μέσων μπορεί να δημιουργήσει τεραστία προβλήματα και στην κοινωνική αλλά ακόμα και στην ατομική ζωή μας. Γι' αυτούς τους λόγους χρειάζεται οι πολίτες να μάθουν πώς να χρησιμοποιούν σωστά το διαδίκτυο αλλά και τις συνέπειες που έχει η αλόγιστη χρήση του.
Με εκτίμηση
Γιώργος Καλαντζής
μαθητής Γ' Λυκείου
Δευτέρα 27 Μαρτίου 2017
Αξιοποίηση του διαδικτύου στο σχολείο
Η συντακτική ομάδα του ιστολογίου της τάξης σας (Εσπερινό Σχολείο Σερρών) ετοιμάζει ένα αφιέρωμα για την αξιοποίηση του διαδικτύου στο σχολείου. Γράψτε, λοιπόν, ένα άρθρο περίπου 350 λέξεων με κάποιο από τα συστηνόμενα θέματα παρακάτω. Το κείμενό σας πρέπει να έχει 1-2 εικόνες και ίσως κάποιο υπερδεσμό (link) σε κάποια άλλη πηγή πληροφόρησης/αναφοράς. Επιμεληθείτε την μορφή του και δημοσιεύστε το στο παρόν ιστολόγιο.
- Οι νέοι χρησιμοποιούν στην πλειονότητά τους τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πόσο καλά όμως ξέρουν να αξιοποιούν τις περισσότερες δυνατότητες που προσφέρει το διαδίκτυο;
- Το επίπεδο χρήσης του διαδικτύου στο ελληνικό σχολείο.
- Δυνατότητες αξιοποίησης του διαδικτύου στο σχολείο.
- Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα από την χρήση του διαδικτύου στο σχολείο.
- Υπέρ ή κατά της χρήσης του χρήσης του διαδικτύου στο ελληνικό σχολείο;
- Μπορεί να συμβάλει η χρήση του Η/Υ στην καλύτερη γνώση/χρήση της ελληνικής γλώσσας;
- Απευθυνθείτε, ως δεκαπενταμελές συμβούλιο, σε εταιρεία που εμπορεύεται ηλεκτρονικούς υπολογιστές και προσπαθήστε να την πείσετε να διαθέσει, σε εξαιρετικά χαμηλή τιμή, ένα σημαντικό αριθμό υπολογιστών σε μαθητές του σχολείου σας που επιθυμούν, αλλά δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν δικό τους υπολογιστή. Φροντίστε στην επιστολή σας να τονίσετε τις δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει ο υπολογιστής σε ένα νέο άνθρωπο (άσκηση βιβλίου σ.184)
- Η χρήση του διαδικτύου μπορεί να επηρεάσει την πολιτική ζωή και αντιστρόφως.
- Η χρήση του διαδικτύου μπορεί να επηρεάσει την κοινωνική ζωή και αντιστρόφως.
- Πώς φαντάζομαι το ψηφιακό σχολείο του μέλλοντος.
- Το Διαδίκτυο εισβάλλει στη ζωή μας, φέρνοντας πολλές αλλαγές.
- Ελεύθερος χρόνος και διαδίκτυο.
Περιεχόμενο
|
5
|
Δομή
|
3
|
Έκφραση
|
5
|
Χαρακτηριστικά άρθρου
|
2
|
Εικόνα
|
1
|
Υπερδεσμός (link)
|
0,5
|
Επιμελημένη μορφή
|
0,5
|
Ανάρτηση στο blog
|
0,5
|
Τρόποι+ μέσα πειθούς
|
2,5
|
- Μπορείτε να ανατρέξετε στο βιβλίο σας και στο έντυπο υλικό που σας δόθηκε σχετικά με την αξιοποίηση των ΤΠΕ αλλά και τα χαρακτηριστικά του άρθρου.
- Για όσους δυσκολεύονται να ενσωματώσουν εικόνα στο άρθρο τους, θυμίζουμε ότι στο σημείο του κέρσορα που θέλετε να μπει η εικόνα απλώς πατάτε το εικονίδιο "Εισαγωγή εικόνας" και μετά στα "Περισσότερα" επιλέγετε εισαγωγή εικόνας από διεύθυνση URL, όπου και επικολλάτε το URL της εικόνας που βρήκατε στο διαδίκτυο. Τέλος, πατάτε "Προσθήκη επιλεγμένων".
- Για να μετατρέψετε μια λέξη/φράση σε υπερδεσμό (link) αρκεί να την μαρκάρετε και μετά να επιλέξετε "Σύνδεσμος", όπου και θα προσθέσετε το URL του ιστοχώρου που επιθυμείτε να παραπέμψετε τους αναγνώστες σας.
Τρίτη 14 Μαρτίου 2017
Εκδρομή
Εκδρομή
Στίχοι: Νίκος Μωραΐτης
Μουσική: Ευστάθιος Δράκος
Ερμηνεία: Δήμητρα Γαλάνη & Ευστάθιος
Δράκος
Πώς είναι αυτοί κρυμμένοι μέσα σου
θέλω να τους δω και να φιληθώ μαζί τους
Να χαϊδέψω κάθε σου προφίλ,
εσύ μετά, εσύ και πριν
Θέλω μια εκδρομή των μυστικών
των φανερών και των χαμένων εαυτών
Να 'μαι και γυναίκα και αγόρι και μωρό
να σ' έχω άντρα και μητέρα και θεό
Σήκω να χορέψουμε μ' ό,τι μπορείς
Μ' ό,τι δεν ξέχασες κι άλλος κανείς
Χιλιάδες πρόσωπα εμείς...
Πιάσε το μαντήλι μου απ' την αρχή
κι από τα χείλη μου μισό φιλί
τ' άλλο μισό για πάντα εσύ...
Όλους τους δικούς σου κουβαλάς
παλιούς κι επόμενους κι εμάς
στα βήματα που προχωράς
Θέλω μια εκδρομή των μυστικών
των φανερών και των χαμένων εαυτών
Να 'μαι και γυναίκα και αγόρι και μωρό
να σ' έχω άντρα και μητέρα και θεό
Μπες μες στο χορό μ' ό,τι μπορείς
Μ' ό,τι δεν ξέχασες κι άλλος κανείς
Χιλιάδες πρόσωπα εμείς...
Πιάσε το μαντήλι μου απ' την αρχή
κι από τα χείλη μου μισό φιλί
τ' άλλο μισό για πάντα εσύ...
Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου 2017
Requiem for a dream
Τετάρτη 30 Νοεμβρίου 2016
Ένα project για τον Ζορμπά του Νίκου Καζαντζάκη
Νίκος Καζαντζάκης
- Το 2017 έχει ανακηρυχθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού "έτος Νίκου Καζαντζάκη"
- Σκοπός του project μας να γνωρίσουμε τον Νίκο Καζαντζάκη μέσα από ένα ολοκληρωμένο και εμβληματικό έργο του, το προσφιλέστερο παγκοσμίως.
- Το project θα διαρκέσει μέχρι το τέλος του α΄τετραμήνου (20 Ιανουαρίου 2017)
- Θα εργαστείτε ομαδικά (ανά 2 άτομα) και στο τέλος του τετραμήνου θα πρέπει να αναρτήσετε μια γραπτή εργασία στο παρόν ιστολόγιο.
- Το ψηφιακό περιβάλλον εργασίας σας θα είναι τα λογισμικά κειμενογράφου και παρουσίασης του drive.
- Λεπτομέρειες για τις προδιαγραφές της εργασίας σας και τα κριτήρια αξιολόγησης θα σας δοθούν την επόμενη εβδομάδα.
- Προς το παρόν αρχίζουμε την μελέτη του μυθιστορήματος με βάση τους παρακάτω θεματικούς άξονες.
- Περί Θεού και θρησκειών (Ζωή+Μίλτος)
- Περί Ελλήνων και ελληνικής ιστορίας (Γαληνή+Απόστολος+Πέτρος)
- για τον άνθρωπο
- για την Κρήτη
- Περί γυναικών (Θοδωρής+Μαριάννα)
- για τα γράμματα, την μόρφωση και τους "καλαμαράδες"
- Περί ζωής και θανάτου (Παρασκευή+Άντζελα)
- για τον γάμο και την έγγαμη ζωή
- Περί μουσικής και χορού (Σοφία+Χαρά)
- οι πνευματικοί πατέρες του Ν. Καζαντζάκη
- Η γλώσσα του Ν. Καζαντζάκη (Πέτρος+Σοφία)
- Ο τύπος του Ζορμπά (Αντρέας+Γιώργος)
- φιλοσοφικές θέσεις
- Ηθογραφικά στοιχεία (Χρήστος Κ+Σταμάτης)
- Αυτοβιογραφικά στοιχεία του Ν. Καζαντζάκη στον "Ζορμπά" (Δημήτρης+Δημήτρης)
- Η κριτική για τον "Ζορμπά"
- Ο "Ζορμπάς" στις άλλες τέχνες (κινηματογράφο, μουσική, χορό) (Αθηνά+Φανή+Χρήστος Β)
- Οι παροιμίες
- καλλιτεχνική δημιουργία/συγγραφή
- η σχέση δασκάλου-μαθητή
- η ελευθερία
- Μέχρι 7-8 Δεκεμβρίου 2016 διαβάζουμε κατ' οίκον τις πρώτες 29 σελίδες (Πρόλογο και 1ο κεφάλαιο) και συγχρόνως καταγράφουμε τα σημεία του θέματός μας στο σχετικό έγγραφο. Στην τάξη ως ομάδα παρουσιάζουμε τα ευρήματά μας και συζητάμε οργανωτικά ζητήματα.
- Μέχρι την εβδομάδα (14-15 Δεκ) διαβάζουμε κατ' οίκον τα κεφάλαια 2-5 (σσ 30-87) και συγχρόνως καταγράφουμε τα σημεία του θέματός μας στο σχετικό έγγραφο.
- Μέχρι τις χριστουγεννιάτικες διακοπές (δηλ. 21-22 Δεκ) διαβάζουμε κατ' οίκον τα κεφάλαια 6-8 (σσ 88-132) και συγχρόνως καταγράφουμε τα σημεία του θέματός μας στο σχετικό έγγραφο.
- Μέσα στις διακοπές μελετάμε τα κεφάλαια 9-17 (σσ 133-237) και συγχρόνως καταγράφουμε τα σημεία του θέματός μας στο σχετικό έγγραφο. Παράλληλα ετοιμάζετουμε μια πρώτη σύνθεση των μέχρι τώρα πορισμάτων μας, με βάση το πρότυπο των παρουσιάσεων του Drive.
- Μέχρι την πρώτη σχολική εβδομάδα (11-12 Ιαν 2017) μελετάμε τα κεφάλαια 18-21 (σσ. 238-287) και συγχρόνως καταγράφουμε τα σημεία του θέματός μας στο σχετικό έγγραφο. Παράλληλα συμπληρώνουμε τα πορίσματά μας, με βάση το πρότυπο των παρουσιάσεων του Drive.
- Μέχρι την εβδομάδα (18-19 Ιαν) μελετάμε τα κεφάλαια 22-26 (σσ 288-352) και συγχρόνως καταγράφουμε τα σημεία του θέματός μας στο σχετικό έγγραφο. Ολοκληρώνετε τα πορίσματά σας, βάσει του προτύπου που θα σας δοθεί.
- Την επόμενη εβδομάδα (25-26 Ιαν) παρουσιάζετε για 3-5΄κατά ομάδες τα βασικά σας πορίσματα σε λογισμικό παρουσίασης σύμφωνα με το πρότυπο που θα σας δοθεί. Και το γιορτάζουμε.
Βιβλιογραφία-Δικτυογραφία
- Αφιέρωμα στον πραγματικό "Αλέξη" Ζορμπά
- Γιώργος Ιωάννου, "Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά: Ένα μυθιστόρημα βιωματικής ύλης", περ. Τετράδια "Ευθύνης", τ.3, σσ. 109-114
- Κουμάκης Γεώργιος, "Ο φόβος του θανάτου", Νίκος Καζαντζάκης: Θεμελιώδη προβλήματα στη φιλοσοφία του, 1996, σσ. 53-55
- Κουμάκης Γιώργος, «Η κοσμοθεωρία του Ν. Καζαντζάκη»
Για τον θεό, τις θρησκείες, την εκκλησία
- Νικολόπουλος Δημήτρης, "Ο Καζαντζάκης και ο θεός" (απόσπασμα ομιλίας)
- Μιχαηλίδης, Κώστας, "Οι μεταφυσικές αναζητήσεις του Νίκου Καζαντζάκη", περ. Διαβάζω, τ. 190 (27/4/1988), σσ. 83-88
- Γιάνναρης Γιώργος, Νίκος Καζαντζάκης: Η λογοτεχνία ως θρησκεία, περ. Οδός Πανός, τ. 127 (Ιαν-Μαρτ 2005), σσ. 78-90
- Κουμάκης Γεώργιος, "Η έννοια του Θεού στον Καζαντζάκη", Νίκος Καζαντζάκης: Θεμελιώδη προβλήματα στη φιλοσοφία του, 1996, σσ. 51-53
- Σταφυλάς Μιχάλης, "Ο Καζαντζάκης και η θρησκεία", Ο Καζαντζάκης κάτω από το φως της διαλεκτικής, Στεφ. Βασιλόπουλος, Αθήνα (1989;), σσ. 81-90
- Βρανός Ιωάννης, «Ο μισελληνισμός και ο φιλελληνισμός του Καζαντζάκη», Υπόθεση Νίκου Καζαντζάκη. Τα υπέρ και τα κατά, Θεσσαλονίκη 1979, σσ. 231-246
- Μαθήματα Ιστορίας από ένα κείμενο του Νίκου Καζαντζάκη «Ταξίδι στο Μοριά»
- Νίκος Καζαντζάκης: "Γεννηθήκαμε άρχοντες"
Για την γλώσσα του Ν. Καζαντζάκη και τις απόψεις του για την γλώσσα
- Τσοπανάκης Αγαπητός, «Η γλώσσα και το λεξιλόγιο του Ν. Καζαντζάκη», περιοδικό Νέα Εστία, Χριστούγεννα 1977, σσ. 65-72 ή στο ΠΟ.Θ.Ε.Γ.
- Χαραλαμπάκης Χριστόφορος, "Ο Καζαντζάκης και η φιλοσοφία της γλώσσας", Ελεύθερο Βήμα σσ. 48-49 μέρος Α΄
- Μαθιουδάκης Ν.& Καμπάκη-Βουγιουκλή Π, Η επιθετική ταυτότητα του Οδυσσέα στο έπος του Ν. Καζαντζάκη (σσ. 2-4)
- Ομαγευτικός ιδιωματικός λόγος του Καζαντζάκη
- Σταφυλάς Μιχάλης, Ο Καζαντζάκης κάτω απ' το φως της διαλεκτικής, εκδόσεις Στέφανος Βασιλόπουλος, (σσ. 29-36)
- Παραθέματα στο Σπουδαστήριο του Νέου Ελληνισμού
- Φραγκόπουλος Θ. Δ, «Το ύψιστο στοίχημα. Σκέψεις πάνω στη γλώσσα του Ν. Καζαντζάκη», περ. Η Λέξη, τ.139, Μάιος-Ιούνιος 1997, σσ. 303-311
- Κρητικό λεξικό
- Μαρινάκης Θεοχάρης, Με πυξίδα ένα γλωσσάρι: Το γλωσσάριο του Παντελή Πρεβελάκη για την Οδύσσεια του Νίκου Καζαντζάκη (ραψωδίες Α-Κ)
- Ιωαννίδου Μαριέττας: Νίκος Καζαντζάκης: Υμνητής της Γυναίκας ή Μισογύνης;
Ο "Ζορμπάς" στις άλλες τέχνες (λχ κινηματογράφο, μουσική, χορό)
- Αγάθος Θανάσης, “Από το Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά του Νίκου Καζαντζάκη στο Zorba the Greek του Μιχάλη Κακογιάννη: η παράλληλη πορεία μέσα στον χρόνο ενός μυθιστορήματος και της κινηματογραφικής μεταφοράς του”
- Γαραντούδης Ευριπίδης,“Zorbathe Greek του Μιχάλη Κακογιάννη και Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά του Νίκου Καζαντζάκη: μια σύγκριση υπό την σκιά της πρόσληψης του καζαντζακικού έργου”
Συνολική βιβλιογραφία
- Πετράκου Κυριακή & Αγάθος Θανάσης, Συμβολή στη βιβλιογραφία Καζαντζάκη
- Διεθνής Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη
Τετάρτη 23 Νοεμβρίου 2016
Κωνσταντίνος Θεοτόκης
1889-1890: Σπουδάζει φυσικομαθηματικά στο Παρίσι.
1890-1909: Σπουδάζει περιοδικά σε Γερμανία, Αγγλία, Αυστρία, φιλολογία. και φιλοσοφία.
1893: Παντρεύεται την ευκατάστατη βαρόνη Ερνεστίνα Μάλλοβιτς.
1894-1900: Επιστρέφει στην Κέρκυρα και εγκαθίσταται στον πύργο τους στους Κουρασάδες.
1893: Παίρνει ενεργό μέρος στην κρητική επανάσταση με αντάρτικο σώμα.
1897: Συμμετέχει εθελοντικά στον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο.
1907-1909: Ζει στη Γερμανία. Συνδέεται με τον Κώστα Χατζόπουλο και ασπάζεται τις σοσιαλιστικές ιδέες.
1911 (;): Ιδρυτικό στέλεχος του σοσιαλιστικού κόμματος της Κέρκυρας.
1916: Συνεργάζεται με το κίνημα της Θεσσαλονίκης.
1918: Πτώχευση της γυναίκας του λόγω του Α΄ Π. Πολέμου. Λόγω οικονομικών δυσχερειών εργάζεται ως γραμματέας στην Εθνική Βιβλιοθήκη και φιλολογικός σύμβουλος στις εκδόσεις Ελευθερουδάκη.
1923: Πεθαίνει μετά από βαριά και οδυνηρή ασθένεια.
- Η τιμή και το χρήμα (1914), εκτεταμένο αφήγημα
- Ο κατάδικος (1919), εκτεταμένο αφήγημα
- Η ζωή και ο θάνατος του καραβέλα (1920), εκτεταμένο αφήγημα
- Οι σκλάβοι στα δεσμά τους (1922), μυθιστόρημα
- Μεταφράζει Σαίξπηρ, Γκαίτε, Σίλερ, Χάινε, Βιργίλιο (τα Γεωργικά), Λουκρήτιο (Περί φύσεως), Πλάτωνα (Φαίδων), Αριστοφάνη (Λυσιστράτη) κ.ά.
- Δημοσιεύει διηγήματα σε περιοδικά της εποχής.
- Από τους πιο αξιόλογους νεοέλληνες πεζογράφους, ανανεώνει την ηθογραφική πεζογραφία.
- Πολύγλωσσος (Αρχαία Ελληνικά, Λατινικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Γερμανικά, Αγγλικά, Σανσκριτικά)
- Δημοτικιστής
- Διακρίνεται για: α) τον κοινωνικό προβληματισμό (κοινωνική αδικία, υλική βία στους αδύνατους), β) τη ρεαλιστική γραφή (χωρίς σκληρότητα οι διάλογοι, η περιγραφή, η ψυχολογία), γ) την πλούσια σε εκφραστικά σχήματα γλώσσα (λυρισμός), όταν αναφέρεατι στη φύση και την πατρίδα.
- 3 βασικές βιοθεωρίες διαπερνούν το έργο του: α) η πατριδολατρική διάθεση, β) ο νιτσεϊσμός, γ) ο μαρξισμός
- 3 ομόκεντροι κύκλοι στο έργο του: α) Τα Εφτάνησα περνούν από την αγγλική Αρμοστία στην παρακμή (μετά την Ένωση), β) Οι υψηλές κοινωνικές τάξεις συγκρούονται με την άθλια κατάσταση των μαζών, γ) Ο ίδιος ο Θεοτόκης περνά από τις ανέσεις του πλούτου, στις σοσιαλιστικές ανησυχίες και δράση, την ένταξη στο κόμμα των φιλελευθέρων και τέλος στην αυτοαπομόνωση.
- Τα θεματικά πεδία του είναι: α) Εντοπιότητα (ηθογραφείται και ψυχογραφείται), β) Κοινωνική διάσταση (ρεαλιστικά και ψυχολογικά), γ) Ανθρωπολογική βάση (φιλοσοφική και βιοθεωρητική διάθεση), δ) Τραγικότητα
- Ποια εικόνα σχηματίζουμε για την εποχή και την κοινωνία, μέσα από την μελέτη των δύο πρώτων αποσπασμάτων; (βλ. την σχετική άποψη της Ειρήνης Δεντρινού, τα βιογραφικά και τα γνωρίσματα του συγγραφέα).
- Για ποιους λόγους κατακρίνει ο Κ. Θεοτόκης το πολιτικό σύστημα της εποχής του; Ποια είναι τα σημαντικότερα προβλήματα, τα οποία αναφέρονται στο πεζογράφημα;
- Να εντοπίσετε τα στοιχεία της παράδοσης (ηθογραφικά, λαογραφικά, γλωσσικά) που παρουσιάζονται στο έργο. Ποια από αυτά δεν ακολουθούνται στην σύγχρονη εποχή;
- Να σχολιάσετε πώς παρουσιάζονται τα αντρικά και τα γυναικεία πρόσωπα του έργου. Να αναφερθείτε στα κυριότερα από αυτά και να τεκμηριώσετε τις απόψεις σας μέσα από συγκεκριμένα αποσπάσματα.
- Ένα από τα βασικά πρόσωπα του έργου είναι η σιόρα Επιστήμη, η οποία είναι προσαρμοσμένη στα κοινωνικά δεδομένα της εποχής στην οποία ζει. Να αποδείξετε τη θέση αυτή μέσα από συγκεκριμένες ενέργειές της.
- Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα κυριότερα εμπόδια στην αγάπη της Ρήνης και του Αντρέα;
- Το έργο του Κ. Θεοτόκη αναφέρεται στον έρωτα δύο νέων. α) Να καταγράψετε πώς ξεκινά και πώς εξελίσσεται ο έρωτας αυτός, στηριζόμενοι σε συγκεκριμένα αποσπάσματα του κειμένου. β) Να σχολιάσετε την ψυχολογική κατάσταση των δύο νέων σε κάθε περίπτωση.
- Η Ρήνη δεν είχε ποτέ διακυμάνσεις στην αγάπη της. Στο τέλος όμως την θυσιάζει. Γιατί;
- Η Ρήνη μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια γυναίκα που απελευθερώνεται από τις προκαταλήψεις της εποχής στην οποία ζει, σύμφωνα με την άποψη του Δ. Γ. Παγανού. Με ποια επιχειρήματα μπορείτε να τεκμηριώσετε την άποψη αυτή;
- «Τέλος ο πατέρας της είπε, σφίγγοντάς την στην αγκαλιά του: “Σ’ εδυστύχεψε!”» Ποιον εννοεί κατά τη γνώμη σας ο πατέρας της Ρήνης στο πιο κάτω απόσπασμα; Να σχολιάσετε.
- Πιστεύετε ότι οι ήρωες του Θεοτόκη είναι τα μοιραία, ανεύθυνα θύματα ενός κοινωνικού συστήματος που βασίζεται στην αδικία ή έχουν, κατά τη γνώμη σας, και προσωπική ευθύνη;
- Αφού μελετήσετε και την εισαγωγή με τις απόψεις του Αγγ. Τερζάκη, να απαντήσετε στις ακόλουθες ερωτήσεις: α) Γιατί νιώθουμε συμπόνια για όλους ανεξαίρετα τους ήρωες; β) Πού μπορούμε να αποδώσουμε την συμπεριφορά ορισμένων προσώπων του διηγήματος, η οποία έρχεται σε αντίθεση με τα πραγματικά τους αισθήματα;
- Πώς μπορεί να ερμηνευτεί η συμπεριφορά του Αντρέα στην εξέλιξη του έργου; Να γράψετε μια σελίδα από το ημερολόγιό του στην οποία να περιγράφονται οι σκέψεις και τα συναισθήματά του μετά το τέλος του διηγήματος.
- Στο έργο επαναλαμβάνεται συχνά η φράση: "Ανάθεμά τα τα τάλαρα!" α) Να μελετήσετε πότε εμφανίζεται στο έργο και να αναφέρετε από ποιον λέγεται και σε ποια περίσταση κάθε φορά.
- Να εξηγήσετε γιατί, κατά τη γνώμη σας, ο συγγραφέας επέλεξε το συγκεκριμένο τίτλο για το έργο. Ποιος άλλος τίτλος νομίζετε θα ταίριαζε στη νουβέλα αυτή;
- Ο τίτλος του διηγήματος είναι Η Τιμή και το Χρήμα. Οι δυο αυτές αξίες (τιμή-χρήμα) επηρεάζουν την σιόρα Επιστήμη και τον Αντρέα στις πράξεις τους; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
- Το χρήμα έχει την ανάλογη σημασία και στις μέρες μας; Επιβάλλεται στα συναισθήματα; Διαβρώνει τον άνθρωπο και δηλητηριάζει τις ανθρώπινες σχέσεις;
- Ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης στην έκδοση του 1993, αναφέροντας ότι το έργο του προβάλλει μέσα σε κοσμοϊστορικές ταραχές, το χαρακτηρίζει ως ένα ειρηνικό διήγημα. Συμφωνείτε με το χαρακτηρισμό αυτό; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
- Σύμφωνα με όσα συμβαίνουν στην Ρήνη τι μπορούμε να πούμε για τη θέση της γυναίκας την εποχή εκείνη;
- Σύμφωνα με τη Μ. Σγούρου «η συγκεκριμένη νουβέλα αποτελεί και για τα σημερινά δεδομένα έναν ύμνο στην αγωνιστικότητα και το ήθος των γυναικών». Συμφωνείτε με την άποψη αυτή; Πώς δικαιολογείτε την απάντησή σας;
- Αναφερθείτε στην αφηγηματολογία της νουβέλας. Δηλ. α) στο είδος αφηγητή, β) την εστίαση, γ) τον χρόνο της αφήγησης και δ) τους αφηγηματικούς τρόπους.
- Το τρίτο απόσπασμα χαρακτηρίζεται από μια κυμαινόμενη δραματική ένταση. Να την παρακολουθήσετε α) στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν, απ' την αρχή ως το τέλος, οι τρεις πρωταγωνιστές β) στον ρόλο που παίζει ο διάλογος.
- Να καταγράψετε γλωσσικές ιδιωματικές λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες της Κέρκυρας της εποχής στην οποία αναφέρεται το έργο. Να ετοιμάσετε ένα μικρό γλωσσάρι μ’ αυτά.
- Σύμφωνα με τις αρχές του νατουραλισμού, οι εξωτερικές δυνάμεις, φυσικές και κοινωνικές, περιορίζουν την ελευθερία των προσώπων κι επηρεάζουν την ηθική τους συμπεριφορά. Εφαρμόζει τις παραπάνω αρχές ο Θεοτόκης; Να υποστηρίξετε τις απόψεις σας.
- Να φτιάξετε ένα κατάλογο με εκφράσεις που μπορούν να χαρακτηριστούν γνωμικά και να αναπτύξετε σε μια παράγραφο ένα από αυτά..
- Να καταγράψετε τα δίστιχα που μπορείτε να εντοπίσετε στο έργο και να προσπαθήσετε να τα μελοποιήσετε.
- Να παρακολουθήσετε τα πρώτα 20΄ από την ταινία της Τώνιας Μαρκετάκη «Η τιμή της αγάπης» (1984) και να εντοπίσετε στοιχεία που φανερώνουν τις διαφορές των κοινωνικών τάξεων της εποχής. Σας άρεσε η μεταφορά της νουβέλας; Πώς θα τη σκηνοθετούσατε εσείς;
- Εάν είχατε την δυνατότητα να γίνετε πρόσωπο της ιστορίας, τι θα θέλατε να πείτε εσείς προσωπικά σε κάποιον από τους βασικούς χαρακτήρες της νουβέλας;
- Θεατρικό παιχνίδι-Παιχνίδι ρόλων: Έστω ότι είστε ένα από τα πρόσωπα του έργου (ποιο;). Δραματοποιήστε μια σκηνή του έργου. Και στην συνέχεια αυτοσχεδιάστε έναν μονόλογο. (Μπορεί να παιχτεί και με “ανακριτική καρέκλα”)
- Θεατρικό παιχνίδι-Παιχνίδι ρόλων: 2-4 χαρακτήρες δραματοποιήστε μια σκηνή του έργου. Και στην συνέχεια αυτοσχεδιάστε πάνω σε μια καινούρια συνθήκη.
- Θεατρικό παιχνίδι: Διάδρομος της συνείδησης για τους βασικούς χαρακτήρες.
- Να διαβάσετε το κείμενο του σχολικού βιβλίου της Γ' Γυμνασίου "Η μεταμφίεση" της Ρέας Γαλανάκη και να εντοπίσετε ομοιότητες ανάμεσα στις δύο ηρωίδες.
- Η Τιμή και το Χρήμα αναφέρεται στην κοινωνία μιας παλαιότερης εποχής, στην οποία οι γυναίκες δεν έχουν ίση θέση με τους άντρες. Αφού διαβάσετε το κείμενο από το σχολικό βιβλίο της Γ' Γυμνασίου "Αυτοβιογραφία της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου", να συγκρίνετε τη ζωή των γυναικών της ανώτερης τάξης όπως παρουσιάζεται σ’ αυτό, με τη ζωή των γυναικών που ανήκουν στον απλό λαό όπως παρουσιάζεται στο έργο του Κ. Θεοτόκη.
- Η Ρήνη στο έργο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη διαφέρει πολύ από τις άλλες γυναίκες, προβάλλοντας ένα ριζοσπαστικό πρότυπο για την εποχή της. Στο πιο κάτω απόσπασμα από το διήγημα του Δημήτρη Χατζή φαίνεται ότι η στάση της Μαργαρίτας Περδικάρη απέναντι στη ζωή διαφέρει από τη συνηθισμένη στάση των γυναικών που την περιέβαλλαν στο οικογενειακό και κοινωνικό της περιβάλλον. Να συγκρίνετε τις δύο γυναίκες. "Όταν οι Γερμανοί την τουφέκισαν, στις αρχές του καλοκαιριού του 1944, λίγο πριν την απελευθέρωση, η Μαργαρίτα δεν είχε πατήσει ακόμη τα είκοσι χρόνια της. Το λιγνό κορμί της βάσταξε μ’ απίστευτη αντοχή όλες τις κακουχίες της φυλακής, το στόμα της έμεινε κλεισμένο σ’ όλα τα μαρτύρια που μαθεύτηκε πως της κάνανε. Και στάθηκε μπροστά στο απόσπασμα χαμογελώντας το πικρό χαμόγελο των Περδικάρηδων. Αυτό το τελευταίο για το χαμόγελο το ’πε ο παπάς, που, με την απαραίτητη παρουσία του στις θανατικές εκτελέσεις, επικυρώνει, στ’ όνομα του Καίσαρος, την απόδοση της ψυχής στο Θεό. Ο ίδιος είπε πως, όταν σήκωσαν τα ντουφέκια, η μικρή Μαργαρίτα κούνησε το χέρι της κ’ είπε ένα ακατανόητο καληνύχτα, μάλιστα δεν είπε καληνύχτα, είπε ακριβώς - “καληνύχτα ντε...” Ήταν η πρώτη γυναίκα στη δική μας πόλη που πέθαινε με τέτοιον τρόπο. Ως τα τότε οι γυναίκες εκεί ξέρανε μόνο να πεθαίνουν αμίλητες στο κρεβάτι ή το στρώμα τους απ’ αρρώστιες κι από γεράματα, πεθαίνανε πάνω στη γέννα ή τη λεχωνιά τους, από το μαράζι της φτώχειας, της κακής παντριάς ή της ξενητιάς των αντρών τους και των παιδιών τους - τέτοια πράματα π’ο καθένας τα βρίσκει πολύ φυσικά. Αν πεις και για τις γυναίκες των Περδικάρηδων από το δικό τους το σόι, οι γυναίκες των Περδικάρηδων πέθαιναν από γεροντοχτικιό, από κρίσεις νευρικές και καρδιακές -γεροντοκόρες το πλείστον. Τελευταία στο σόι τους η Μαργαρίτα πέθανε κι αυτή ανυμέναια." (Δημ. Χατζής, Μαργαρίτα Περδικάρη, Το τέλος της μικρής μας πόλης, διηγήματα, εκδ. Ζώδιο, σ. 208).
- Σε τι διαφέρει η συμπεριφορά της νεαρής ηρωίδας του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου, στο απόσπασμα που σας δίνεται παρακάτω, από τη συμπεριφορά της Ρήνης στο κείμενο του Κ. Θεοτόκη; "Η Φρόσω του Κρανιά τα πλούτη του αγαπητικού δεν τα λογάριασε ολότελα, ούτε και τα ήξερε την πρώτη αρχή, όταν τον αντίκρισε κάτω από το μπαλκόνι του επαρχείου ένα δειλινό. Τα μάτια του είδε μόνο που την κοιτάζανε παράξενα, τα μάγουλά της θυμάται που ξανάψανε και το γιασεμί που μοσκοβολούσε από την αυλή. Τίποτες άλλο, τίποτες άλλο. Τα πλούτη η μάνα τής τα θύμισε κατόπι, εκείνη της πρωτάνοιξε τα μάτια στο ισοφάρισμά τους με το φτωχό σόι του Κρανιά. Κι αλήθεια τη συμβούλεψε, τη φοβέριξε, την έδειρε κιόλας, μ’ από τ’ άλλο μέρος της έβαλε και το πρώτο κοκκινάδι στα μάγουλα, της έκοψε τα πρώτα σγουρά στο μέτωπο και τη μάλωσε να μη βγει άλλη φορά όξω στο μπαλκόνι αχτένιστη κι ανάλλαγη, όπως συγύριζε το σπίτι. Αυτή στην αρχή πετιότανε κει, σα μάντευε το πέρασμα του νιου, δίχως να το νιώθει. 'Υστερα βέβαια άλλαξε κι αυτή, χόρεψε όπως τηςλαλούσαν όλοι γύρω της, όπως τη δασκαλεύανε προεστές και φιλενάδες, ύστερα ξύπνησε μέσα της κι αυτής η φυσική έννοια, που έχει κάθε κόρη δίχως προίκα, πώς να σιγουρευτεί. Και σιγουρεύτηκε καλά. Αν σιγουρευόταν αλλιώτικα, αν το δόκανο έπιανε τα πλούτη, τότε θα’ ταν όλα καλά καμωμένα, όλοι θα της κάναν τόπο να περάσει. Τώρα όμως ..." (Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, Ο Πύργος του Ακροποτάμου (απόσπασμα))
- Αφού διαβάσετε το πιο κάτω σονέτο του Κ. Θεοτόκη, να εντοπίσετε τη σχέση που μπορεί αυτό να έχει με την Τιμή και το Χρήμα:
Κωνσταντίνος Θεοτόκης
1889-1890: Σπουδάζει φυσικομαθηματικά στο Παρίσι.
1890-1909: Σπουδάζει περιοδικά σε Γερμανία, Αγγλία, Αυστρία, φιλολογία. και φιλοσοφία.
1893: Παντρεύεται την ευκατάστατη βαρόνη Ερνεστίνα Μάλλοβιτς.
1894-1900: Επιστρέφει στην Κέρκυρα και εγκαθίσταται στον πύργο τους στους Κουρασάδες.
1893: Παίρνει ενεργό μέρος στην κρητική επανάσταση με αντάρτικο σώμα.
1897: Συμμετέχει εθελοντικά στον ατυχή ελληνοτουρκικό πόλεμο.
1907-1909: Ζει στη Γερμανία. Συνδέεται με τον Κώστα Χατζόπουλο και ασπάζεται τις σοσιαλιστικές ιδέες.
1911 (;): Ιδρυτικό στέλεχος του σοσιαλιστικού κόμματος της Κέρκυρας.
1916: Συνεργάζεται με το κίνημα της Θεσσαλονίκης.
1918: Πτώχευση της γυναίκας του λόγω του Α΄ Π. Πολέμου. Λόγω οικονομικών δυσχερειών εργάζεται ως γραμματέας στην Εθνική Βιβλιοθήκη και φιλολογικός σύμβουλος στις εκδόσεις Ελευθερουδάκη.
1923: Πεθαίνει μετά από βαριά και οδυνηρή ασθένεια.
- Η τιμή και το χρήμα (1914), εκτεταμένο αφήγημα, νουβέλα
- Ο κατάδικος (1919), εκτεταμένο αφήγημα
- Η ζωή και ο θάνατος του καραβέλα (1920), εκτεταμένο αφήγημα
- Οι σκλάβοι στα δεσμά τους (1922), μυθιστόρημα
- Μεταφράζει Σαίξπηρ, Γκαίτε, Σίλερ, Χάινε, Βιργίλιο (τα Γεωργικά), Λουκρήτιο (Περί φύσεως), Πλάτωνα (Φαίδων), Αριστοφάνη (Λυσιστράτη) κ.ά.
- Δημοσιεύει διηγήματα σε περιοδικά της εποχής.
- Από τους πιο αξιόλογους νεοέλληνες πεζογράφους, ανανεώνει την ηθογραφική πεζογραφία.
- Πολύγλωσσος (Αρχαία Ελληνικά, Λατινικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Γερμανικά, Αγγλικά, Σανσκριτικά)
- Δημοτικιστής
- Διακρίνεται για: α) τον κοινωνικό προβληματισμό (κοινωνική αδικία, υλική βία στους αδύνατους), β) τη ρεαλιστική γραφή (χωρίς σκληρότητα οι διάλογοι, η περιγραφή, η ψυχολογία), γ) την πλούσια σε εκφραστικά σχήματα γλώσσα (λυρισμός), όταν αναφέρεατι στη φύση και την πατρίδα.
- 3 βασικές βιοθεωρίες διαπερνούν το έργο του: α) η πατριδολατρική διάθεση, β) ο νιτσεϊσμός, γ) ο μαρξισμός
- 3 ομόκεντροι κύκλοι στο έργο του: α) Τα Εφτάνησα περνούν από την αγγλική Αρμοστία στην παρακμή (μετά την Ένωση), β) Οι υψηλές κοινωνικές τάξεις συγκρούονται με την άθλια κατάσταση των μαζών, γ) Ο ίδιος ο Θεοτόκης περνά από τις ανέσεις του πλούτου, στις σοσιαλιστικές ανησυχίες και δράση, την ένταξη στο κόμμα των φιλελευθέρων και τέλος στην αυτοαπομόνωση.
- Τα θεματικά πεδία του είναι: α) Εντοπιότητα (ηθογραφείται και ψυχογραφείται), β) Κοινωνική διάσταση (ρεαλιστικά και ψυχολογικά), γ) Ανθρωπολογική βάση (φιλοσοφική και βιοθεωρητική διάθεση), δ) Τραγικότητα
- Ποια εικόνα σχηματίζουμε για την εποχή και την κοινωνία, μέσα από την μελέτη των δύο πρώτων αποσπασμάτων; (βλ. την σχετική άποψη της Ειρήνης Δεντρινού, τα βιογραφικά και τα γνωρίσματα του συγγραφέα).
- Για ποιους λόγους κατακρίνει ο Κ. Θεοτόκης το πολιτικό σύστημα της εποχής του; Ποια είναι τα σημαντικότερα προβλήματα, τα οποία αναφέρονται στο πεζογράφημα;
- Να εντοπίσετε τα στοιχεία της παράδοσης (ηθογραφικά, λαογραφικά, γλωσσικά) που παρουσιάζονται στο έργο. Ποια από αυτά δεν ακολουθούνται στην σύγχρονη εποχή;
- Να σχολιάσετε πώς παρουσιάζονται τα αντρικά και τα γυναικεία πρόσωπα του έργου. Να αναφερθείτε στα κυριότερα από αυτά και να τεκμηριώσετε τις απόψεις σας μέσα από συγκεκριμένα αποσπάσματα.
- Ένα από τα βασικά πρόσωπα του έργου είναι η σιόρα Επιστήμη, η οποία είναι προσαρμοσμένη στα κοινωνικά δεδομένα της εποχής στην οποία ζει. Να αποδείξετε τη θέση αυτή μέσα από συγκεκριμένες ενέργειές της.
- Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, τα κυριότερα εμπόδια στην αγάπη της Ρήνης και του Αντρέα;
- Το έργο του Κ. Θεοτόκη αναφέρεται στον έρωτα δύο νέων. α) Να καταγράψετε πώς ξεκινά και πώς εξελίσσεται ο έρωτας αυτός, στηριζόμενοι σε συγκεκριμένα αποσπάσματα του κειμένου. β) Να σχολιάσετε την ψυχολογική κατάσταση των δύο νέων σε κάθε περίπτωση.
- Η Ρήνη δεν είχε ποτέ διακυμάνσεις στην αγάπη της. Στο τέλος όμως την θυσιάζει. Γιατί;
- Η Ρήνη μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια γυναίκα που απελευθερώνεται από τις προκαταλήψεις της εποχής στην οποία ζει, σύμφωνα με την άποψη του Δ. Γ. Παγανού. Με ποια επιχειρήματα μπορείτε να τεκμηριώσετε την άποψη αυτή;
- «Τέλος ο πατέρας της είπε, σφίγγοντάς την στην αγκαλιά του: “Σ’ εδυστύχεψε!”» Ποιον εννοεί κατά τη γνώμη σας ο πατέρας της Ρήνης στο πιο κάτω απόσπασμα; Να σχολιάσετε.
- Πιστεύετε ότι οι ήρωες του Θεοτόκη είναι τα μοιραία, ανεύθυνα θύματα ενός κοινωνικού συστήματος που βασίζεται στην αδικία ή έχουν, κατά τη γνώμη σας, και προσωπική ευθύνη;
- Αφού μελετήσετε και την εισαγωγή με τις απόψεις του Αγγ. Τερζάκη, να απαντήσετε στις ακόλουθες ερωτήσεις: α) Γιατί νιώθουμε συμπόνια για όλους ανεξαίρετα τους ήρωες; β) Πού μπορούμε να αποδώσουμε την συμπεριφορά ορισμένων προσώπων του διηγήματος, η οποία έρχεται σε αντίθεση με τα πραγματικά τους αισθήματα;
- Πώς μπορεί να ερμηνευτεί η συμπεριφορά του Αντρέα στην εξέλιξη του έργου; Να γράψετε μια σελίδα από το ημερολόγιό του στην οποία να περιγράφονται οι σκέψεις και τα συναισθήματά του μετά το τέλος του διηγήματος.
- Στο έργο επαναλαμβάνεται συχνά η φράση: "Ανάθεμά τα τα τάλαρα!" α) Να μελετήσετε πότε εμφανίζεται στο έργο και να αναφέρετε από ποιον λέγεται και σε ποια περίσταση κάθε φορά.
- Να εξηγήσετε γιατί, κατά τη γνώμη σας, ο συγγραφέας επέλεξε το συγκεκριμένο τίτλο για το έργο. Ποιος άλλος τίτλος νομίζετε θα ταίριαζε στη νουβέλα αυτή;
- Ο τίτλος του διηγήματος είναι Η Τιμή και το Χρήμα. Οι δυο αυτές αξίες (τιμή-χρήμα) επηρεάζουν την σιόρα Επιστήμη και τον Αντρέα στις πράξεις τους; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
- Το χρήμα έχει την ανάλογη σημασία και στις μέρες μας; Επιβάλλεται στα συναισθήματα; Διαβρώνει τον άνθρωπο και δηλητηριάζει τις ανθρώπινες σχέσεις;
- Ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης στην έκδοση του 1993, αναφέροντας ότι το έργο του προβάλλει μέσα σε κοσμοϊστορικές ταραχές, το χαρακτηρίζει ως ένα ειρηνικό διήγημα. Συμφωνείτε με το χαρακτηρισμό αυτό; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.
- Σύμφωνα με όσα συμβαίνουν στην Ρήνη τι μπορούμε να πούμε για τη θέση της γυναίκας την εποχή εκείνη;
- Σύμφωνα με τη Μ. Σγούρου «η συγκεκριμένη νουβέλα αποτελεί και για τα σημερινά δεδομένα έναν ύμνο στην αγωνιστικότητα και το ήθος των γυναικών». Συμφωνείτε με την άποψη αυτή; Πώς δικαιολογείτε την απάντησή σας;
- Αναφερθείτε στην αφηγηματολογία της νουβέλας. Δηλ. α) στο είδος αφηγητή, β) την εστίαση, γ) τον χρόνο της αφήγησης και δ) τους αφηγηματικούς τρόπους.
- Το τρίτο απόσπασμα χαρακτηρίζεται από μια κυμαινόμενη δραματική ένταση. Να την παρακολουθήσετε α) στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν, απ' την αρχή ως το τέλος, οι τρεις πρωταγωνιστές β) στον ρόλο που παίζει ο διάλογος.
- Να καταγράψετε γλωσσικές ιδιωματικές λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες της Κέρκυρας της εποχής στην οποία αναφέρεται το έργο. Να ετοιμάσετε ένα μικρό γλωσσάρι μ’ αυτά.
- Σύμφωνα με τις αρχές του νατουραλισμού, οι εξωτερικές δυνάμεις, φυσικές και κοινωνικές, περιορίζουν την ελευθερία των προσώπων κι επηρεάζουν την ηθική τους συμπεριφορά. Εφαρμόζει τις παραπάνω αρχές ο Θεοτόκης; Να υποστηρίξετε τις απόψεις σας.
- Να φτιάξετε ένα κατάλογο με εκφράσεις που μπορούν να χαρακτηριστούν γνωμικά και να αναπτύξετε σε μια παράγραφο ένα από αυτά..
- Να καταγράψετε τα δίστιχα που μπορείτε να εντοπίσετε στο έργο και να προσπαθήσετε να τα μελοποιήσετε.
- Να παρακολουθήσετε τα πρώτα 20΄ από την ταινία της Τώνιας Μαρκετάκη «Η τιμή της αγάπης» (1984) και να εντοπίσετε στοιχεία που φανερώνουν τις διαφορές των κοινωνικών τάξεων της εποχής. Σας άρεσε η μεταφορά της νουβέλας; Πώς θα τη σκηνοθετούσατε εσείς;
- Εάν είχατε την δυνατότητα να γίνετε πρόσωπο της ιστορίας, τι θα θέλατε να πείτε εσείς προσωπικά σε κάποιον από τους βασικούς χαρακτήρες της νουβέλας;
- Θεατρικό παιχνίδι-Παιχνίδι ρόλων: Έστω ότι είστε ένα από τα πρόσωπα του έργου (ποιο;). Δραματοποιήστε μια σκηνή του έργου. Και στην συνέχεια αυτοσχεδιάστε έναν μονόλογο. (Μπορεί να παιχτεί και με “ανακριτική καρέκλα”)
- Θεατρικό παιχνίδι-Παιχνίδι ρόλων: 2-4 χαρακτήρες δραματοποιήστε μια σκηνή του έργου. Και στην συνέχεια αυτοσχεδιάστε πάνω σε μια καινούρια συνθήκη.
- Θεατρικό παιχνίδι: Διάδρομος της συνείδησης για τους βασικούς χαρακτήρες.
- Να διαβάσετε το κείμενο του σχολικού βιβλίου της Γ' Γυμνασίου "Η μεταμφίεση" της Ρέας Γαλανάκη και να εντοπίσετε ομοιότητες ανάμεσα στις δύο ηρωίδες.
- Η Τιμή και το Χρήμα αναφέρεται στην κοινωνία μιας παλαιότερης εποχής, στην οποία οι γυναίκες δεν έχουν ίση θέση με τους άντρες. Αφού διαβάσετε το κείμενο από το σχολικό βιβλίο της Γ' Γυμνασίου "Αυτοβιογραφία της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου", να συγκρίνετε τη ζωή των γυναικών της ανώτερης τάξης όπως παρουσιάζεται σ’ αυτό, με τη ζωή των γυναικών που ανήκουν στον απλό λαό όπως παρουσιάζεται στο έργο του Κ. Θεοτόκη.
- Η Ρήνη στο έργο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη διαφέρει πολύ από τις άλλες γυναίκες, προβάλλοντας ένα ριζοσπαστικό πρότυπο για την εποχή της. Στο πιο κάτω απόσπασμα από το διήγημα του Δημήτρη Χατζή φαίνεται ότι η στάση της Μαργαρίτας Περδικάρη απέναντι στη ζωή διαφέρει από τη συνηθισμένη στάση των γυναικών που την περιέβαλλαν στο οικογενειακό και κοινωνικό της περιβάλλον. Να συγκρίνετε τις δύο γυναίκες. "Όταν οι Γερμανοί την τουφέκισαν, στις αρχές του καλοκαιριού του 1944, λίγο πριν την απελευθέρωση, η Μαργαρίτα δεν είχε πατήσει ακόμη τα είκοσι χρόνια της. Το λιγνό κορμί της βάσταξε μ’ απίστευτη αντοχή όλες τις κακουχίες της φυλακής, το στόμα της έμεινε κλεισμένο σ’ όλα τα μαρτύρια που μαθεύτηκε πως της κάνανε. Και στάθηκε μπροστά στο απόσπασμα χαμογελώντας το πικρό χαμόγελο των Περδικάρηδων. Αυτό το τελευταίο για το χαμόγελο το ’πε ο παπάς, που, με την απαραίτητη παρουσία του στις θανατικές εκτελέσεις, επικυρώνει, στ’ όνομα του Καίσαρος, την απόδοση της ψυχής στο Θεό. Ο ίδιος είπε πως, όταν σήκωσαν τα ντουφέκια, η μικρή Μαργαρίτα κούνησε το χέρι της κ’ είπε ένα ακατανόητο καληνύχτα, μάλιστα δεν είπε καληνύχτα, είπε ακριβώς - “καληνύχτα ντε...” Ήταν η πρώτη γυναίκα στη δική μας πόλη που πέθαινε με τέτοιον τρόπο. Ως τα τότε οι γυναίκες εκεί ξέρανε μόνο να πεθαίνουν αμίλητες στο κρεβάτι ή το στρώμα τους απ’ αρρώστιες κι από γεράματα, πεθαίνανε πάνω στη γέννα ή τη λεχωνιά τους, από το μαράζι της φτώχειας, της κακής παντριάς ή της ξενητιάς των αντρών τους και των παιδιών τους - τέτοια πράματα π’ο καθένας τα βρίσκει πολύ φυσικά. Αν πεις και για τις γυναίκες των Περδικάρηδων από το δικό τους το σόι, οι γυναίκες των Περδικάρηδων πέθαιναν από γεροντοχτικιό, από κρίσεις νευρικές και καρδιακές -γεροντοκόρες το πλείστον. Τελευταία στο σόι τους η Μαργαρίτα πέθανε κι αυτή ανυμέναια." (Δημ. Χατζής, Μαργαρίτα Περδικάρη, Το τέλος της μικρής μας πόλης, διηγήματα, εκδ. Ζώδιο, σ. 208).
- Σε τι διαφέρει η συμπεριφορά της νεαρής ηρωίδας του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου, στο απόσπασμα που σας δίνεται παρακάτω, από τη συμπεριφορά της Ρήνης στο κείμενο του Κ. Θεοτόκη; "Η Φρόσω του Κρανιά τα πλούτη του αγαπητικού δεν τα λογάριασε ολότελα, ούτε και τα ήξερε την πρώτη αρχή, όταν τον αντίκρισε κάτω από το μπαλκόνι του επαρχείου ένα δειλινό. Τα μάτια του είδε μόνο που την κοιτάζανε παράξενα, τα μάγουλά της θυμάται που ξανάψανε και το γιασεμί που μοσκοβολούσε από την αυλή. Τίποτες άλλο, τίποτες άλλο. Τα πλούτη η μάνα τής τα θύμισε κατόπι, εκείνη της πρωτάνοιξε τα μάτια στο ισοφάρισμά τους με το φτωχό σόι του Κρανιά. Κι αλήθεια τη συμβούλεψε, τη φοβέριξε, την έδειρε κιόλας, μ’ από τ’ άλλο μέρος της έβαλε και το πρώτο κοκκινάδι στα μάγουλα, της έκοψε τα πρώτα σγουρά στο μέτωπο και τη μάλωσε να μη βγει άλλη φορά όξω στο μπαλκόνι αχτένιστη κι ανάλλαγη, όπως συγύριζε το σπίτι. Αυτή στην αρχή πετιότανε κει, σα μάντευε το πέρασμα του νιου, δίχως να το νιώθει. 'Υστερα βέβαια άλλαξε κι αυτή, χόρεψε όπως τηςλαλούσαν όλοι γύρω της, όπως τη δασκαλεύανε προεστές και φιλενάδες, ύστερα ξύπνησε μέσα της κι αυτής η φυσική έννοια, που έχει κάθε κόρη δίχως προίκα, πώς να σιγουρευτεί. Και σιγουρεύτηκε καλά. Αν σιγουρευόταν αλλιώτικα, αν το δόκανο έπιανε τα πλούτη, τότε θα’ ταν όλα καλά καμωμένα, όλοι θα της κάναν τόπο να περάσει. Τώρα όμως ..." (Κωνσταντίνος Χατζόπουλος, Ο Πύργος του Ακροποτάμου (απόσπασμα))
- Αφού διαβάσετε το πιο κάτω σονέτο του Κ. Θεοτόκη, να εντοπίσετε τη σχέση που μπορεί αυτό να έχει με την Τιμή και το Χρήμα:
